چهارشنبه 25 ارديبهشت 1392 شيوه نامه تأسيس كتابخانه‌هاي عمومي مشاركتي و مستقل و نحوه نظارت بر ارائه خدمات آنها
هيأت امنا كتابخانه هاي عمومي كشور در جلسه مورخ 11/12/87 با توجه به افزايش منابع و ميزان مشاركت خيرين، نهادهاي فرهنگي و سازمانها و اشخاص حقيقي و حقوقي، در تأسيس، ساخت، تجهيز و توسعه كتابخانه هاي عمومي و بنا به اختيارات ناشي از ماده 3 قانون تأسيس و نحوه اداره كتابخانه هاي عمومي كشور مصوب 17/12/1382 مجلس شوراي اسلامي، شيوه نامه تأسيس كتابخانه هاي عمومي مشاركتي و مستقل و نحوه نظارت بر ارائه خدمات آنها را تصويب و جايگزين شيوه نامه مورخ 4/12/83 هيأت امنا مي نمايد.
 
 
فصل اول : مفاهيم ، تعاريف انواع كتابخانه ها
 
ماده 1 : مفاهيم
      1ـ1ـ قانون: قانون تأسيس و نحوه اداره كتابخانه هاي عمومي كشور مصوب 17/12/1382 مجلس شوراي اسلامي.
      1ـ2ـ آيين نامه: آيين نامه اجراييي قانون تأسيس و نحوه اداره كتابخانه هاي عمومي كشور مصوب 4/9/1383 هيأت
            وزيران.                                    
     1ـ3ـ نهاد: نهاد كتابخانه هاي عمومي كشور.
     1ـ4ـ دبيرخانه هيأت امنا: دبيرخانه هيأت امناي كتابخانه هاي عمومي كشور.
     1-5- دبير كل: دبير كل نهاد كتابخانه هاي عمومي كشور.
     1ـ6ـ شيوه نامه: شيوه نامه تأسيس كتابخانه‌هاي عمومي مشاركتي و مستقل و نحوه نظارت بر ارائه خدمات آنها
     1-7- دبيرخانه انجمن: دبيرخانه انجمن كتابخانه هاي عمومي.
     1-8- متقاضي: متقاضي تأسيس و اداره كتابخانه عمومي است ، اعم از آنكه شخص حقيقي باشد يا حقوقي.
     1-9- مؤسس: شخص حقيقي يا حقوقي واجد شرايطي ايجاد و تأسيس كتابخانه عمومي.
     1-10- مدير مسؤول : شخص يا فرد اداره كننده امور كتابخانه عمومي موضوع اين شيوه نامه.
     1ـ11ـ موافقت نامه : قرارداد في مابين مؤسس و دبير كل يا مقامات مجاز از طرف وي با امضاي طرفين در چارچوب ضوابط و مقررات اين شيوه نامه.
    1-12- خدمات:خدمات كتابداري و اطلاع رساني ، طبق ضوابط و معيارهاي حاكم بر كتابخانه‌هاي عمومي كشور.
 
 ماده 2ـ تعاريف انواع كتابخانه:
كتابخانه ها به لحاظ ماهيت، نوع اداره، مالكيت و ضوابط و مقررات مترتب بر آنها به سه دسته كلي شامل: كتابخانه هاي عمومي، كتابخانه هاي شخصي و كتابخانه هاي اختصاصي تقسيم مي شوند.
2-1- كتابخانه هاي عمومي: كتابخانه هاي عمومي، موضوع ماده 2 آيين نامه است كه شامل: كتابخانه هاي عمومي نهاد (نوع1و2)، مستقل، مشاركتي، رقومي(ديجيتالي)، مجازي و ويزه(خاص) مي باشد.
2-1-1- كتابخانه هاي عمومي نهاد(نوع1): كتابخانه هاي عمومي نهاد(نوع1) شامل كليه كتابخانه هاي عمومي هستند كه بموجب قانون توسط نهاد اداره ميشوند كليه هزينه هاي آن اعم از پرسنلي و غيره توسط نهاد تأمين و پرداخت ميشود، مالكيت كليه اموال منقول و غير منقول اينگونه كتابخانه ها متعلق به نهاد بوده و يا حق انتفاع اموال غير منقول در اختيار نهاد ميباشد.
 
 
2-1-2- كتابخانه هاي عمومي نهاد(نوع2): كتابخانه هاي عمومي هستند كه همانند كتابخانه هاي عمومي (نوع1)بوده اما نهاد ميتواند حسب صلاحديد و تشخيص، اداره كتابخانه و مديريت آن را در قالب قراردادي بصورت كوتاه مدت يا بلند مدت به اشخاص حقيقي يا حقوقي ذيصلاح واگذار نمايد. مالكيت اموال منقول و غير منقول و نظارت بر كليه امور اينگونه كتابخانه ها براي نهاد محفوظ ميباشد.
2-1-3- كتابخانه عمومي مستقل: كتابخانه عمومي مستقل كتابخانه اي است كه طبق ضوابط و مقررات موضوع اين شيوه نامه و با هزينه مؤسس(اعم از حقيقي يا حقوقي) ، ايجاد ، تجهيز ، راه اندازي و با مسؤوليت كامل وي در كليه امور و حسب مورد با مسؤوليت مشترك مؤسس و مدير مسؤول اداره مي شود و خدمات آنها بصورت عمومي ارائه ميگردد.
2-1-4- كتابخانه عمومي مشاركتي: كتابخانه عمومي مشاركتي كتابخانه اي است كه با تأمين مكان ، تجهيزات و نيروي انساني واجد شرايط ، توسط افراد سازمانها و موسسات دولتي و غير دولتي با مشاركت نهاد در اموري نظير: تأمين منابع كتابخانه اي، نرم افزار، تجهيزات، خدمات آموزشي كتابداري و حسب مورد، كمك هاي نقدي در قالب قرارداد مشاركت مدني طبق ضوابط موضوع اين شيوه نامه تأسيس و اداره مي شود.
2-1-5- كتابخانه عمومي رقومي(ديجيتالي): مجموعه اي از اطلاعات سازماندهي شده در قالب رقوم(ديجيتال) است; اطلاعات رقومي بايد بر طبق اصول مجموعه سازي، گردآوري يا توليد شده و توسط استفاده كنندگان قابل بازيابي و در مدت زمان طولاني به عنوان منابع اطلاعاتي پايدار قابل دسترس باشد.
2-1-6- كتابخانه مجازي:كتابخانه اي است كه مجموعه آن فاقد منابع چاپي و ملموس بوده و قابل دسترسي از راه دور از طريق شبكه جهاني اطلاع رساني (اينترنت) مي باشد.
2-1-7- كتابخانه عمومي ويژه: شامل 7 كتابخانه عمومي است كه به استناد تبصره 2 ماده 11 قانون تابع ضوابط و مقررات مربوط به خود وقفنامه هاي مربوطه مي باشند.
2-2- كتابخانه هاي شخصي: كتابخانه هايي كه در آنها مجموعه اي از كتابها و منابع خواندني بر اساس تمايل افراد علاقمند بمنظور استفاده شخصي وكسب دانش گردآوري ميگردد، كه در منازل و اماكن خصوصي و متعلق به افراد و اشخاص نگهداري ميشود و هيچگونه خدمات عمومي ارائه نمي نمايد.
2-3- كتابخانه هاي اختصاصي: كتابخانه هايي هستند كه توسط سازمانها و موسسات دولتي و غير دولتي به منظور بهره برداري تخصصي و سازماني كاركنان و ساير عوامل مرتبط با آن نهاد يا سازمان تاسيس شده و به نوعي تحت نظارت مستقيم و يا غير مستقيم يكي از دستگاههاي دولتي و حاكميتي جمهوري اسلامي ايران ميباشد. 
تبصره: در مواردي كه كتابخانه اي در قالب كتابخانه اختصاصي بوده و تحت نظارت سازمانهاي دولتي و حاكميتي جمهوري اسلامي ايران نباشد ميبايست براي فعاليت خود از نهاد مجوز لازم را دريافت نمايند. ضمناً شرايط لازم براي براي دريافت مجوز اينگونه كتابخانه ها همانند شرايط كتابخانه هاي عمومي مستقل ميباشد.
 
ماده3- شرايط تأسيس:
با توجه به تعاريف انواع كتابخانه ها موضوع ماده2،كتابخانه هاي عمومي مستقل،مشاركتي،رقومي(ديجيتال) و مجازي و اختصاصي موضوع تبصره بند 2-3 ملزم به اخذ از نهاد و رعايت شرايط ميباشند:
 
3-1- كتابخانه هاي مذكور براي ارائه خدمات تابع ضوابط حاكم بر كتابخانه هاي عمومي موضوع بند 1-12 مي باشند خصوصاً، در مواردي كه اين شيوه نامه و موافقت نامه منعقده بين موسس و نهاد در آن موارد ساكت است.
تبصره: ساير شرايط تخصصي و فني مربوط به كتابخانه هاي رقومي (ديجيتالي) يا مجازي تابع ضوابط و مقررات خاصي است كه جداگانه طي دستورالعملي توسط دبيركل ابلاغ و قابل اجرا مي باشد.
3-2- كتابخانه مورد نظر بايد از فضاي مناسب و تجهيزات لازم منطبق با يكي از درجه بندي هاي تعريف شده نهاد برخوردار بوده و چنانچه درمجاور مجموعه هاي فرهنگي،مساجد، و يا مجتمع هاي مسكوني و تجاري قرار داشته باشد حتي الامكان بايد ورودي آن جداگانه و قابل دسترس براي عموم باشد.
3-3- تامين نيروي انساني شامل كاركنان و كتابداران كتابخانه هاي موصوف و پرداخت حقوق و مزاياي انان بر عهده موسس ميباشد.
3-4- معرفي مدير مسئول يا نماينده تام الاختيار براي اشخاص حقوقي الزامي است ولي براي موسس حقيقي در صورتي كه شرايط مديرمسئولي را دارا باشد اختياري است.
3-5- مراعات شئونات اسلامي و داشتن صلاحيت علمي-اعتقادي- و اخلاقي براي كاركنان الزامي است و مسئوليت نظارت بر اجراي آن بر عهده مدير مسئول خواهد بود.
3-6- موسسان اينگونه كتابخانه ها بعد از اخذ مجوز بايد تابلوي كتابخانه عمومي و نام شناسه كتابخانه را پس از تاييد نهاد سر در اصلي كتابخانه نصب نمايند .بديهي است براي كتاخانه هاي عمومي مشاركتي نقش مشاركت نهاد و براي كتابخانه هاي عمومي مستقل موضوع صدور مجوز از سوي نهاد بنحوي درج شود.
3-7- از نظر مالكيت بر عرصه ،اعيان منافع،تجهيزات، و غيره... اصل بر مالكيت موسس است مگر نسبت به آنچه از محل كمك هاي نهاد يا بواسطه آن تامين شده باشد كه تابع شرايط مندرج در موافقت نامه مي باشد.
 
ماده 4 :  صدور مجوز براي تأسيس، فعاليت و نظارت بر ارائه خدمات كتابخانه هاي عمومي موضوع ماده 2، حق مالكيتي بر اموال و دارايي هاي متعلق به موسس براي نهاد ايجاد نميكند و كلاً تعهدات و حقوق طرفين همان است كه در متن موافقت نامه تصريح شده باشد.
 
ماده 5: صدور مجوز به معني آن نيست كه دارنده از انجام وظايف قانوني در برابر ساير مراجع و دستگاههاي ذيربط و مقامات ذيصلاح معاف يا از مسؤوليت مبّرا باشد، بلكه اين اجازه فقط در نفس قضيه نافذ است و تا وقتي داراي اعتبار است كه از ضوابط و مقررات كتابخانه‌هاي عمومي ، مصوبات هيأت امنا و مواردي كه دبيركل ابلاغ مي كند تبعيت شود.
ماده 6: مجوز تأسيس اينگونه كتابخانه ها قابل واگذاري و انتقال به غير نمي باشد.
 
ماده 7: چنانچه دستگاههاي دولتي و ساير اشخاص حقوقي بخش عمومي مجاز به انجام فعاليتهاي موضوع اين شيوه نامه و انعقاد قرارداد و ايجاد تعهد براي دستگاه متبوع خود باشند ، از نظر اجراي ضوابط و مقررات در برابر نهاد ملزم به اجراي مفاد اين شيوه نامه، مصوبات هيأت امنا و قرارداد فيمابين بوده و بايد طبق ضوابط نماينده تام الاختيار خود را به عنوان مدير مسؤول معرفي نمايند.
 
ماده8: كتابخانه‌هاي عمومي وقفي نيز از نظر مالكيت ، منابع مالي و توليت تابع وقف نامه­اند ولي از نظر نحوه ارائه خدمات تابع قانون و آيين نامة اجرايي مربوطه و ضوابط و مقررات مصوب هيأت امناي كتابخانه‌هاي عمومي كشور مي باشند.
 
ماده9: هرگونه فعاليتي تحت عنوان كتابخانه عمومي بدون مجوز رسمي اين شيوه نامه با استفاده صريح از نام كتابخانه عمومي يا بدون آن و نيز هرگونه بهره برداري خارج از ضوابط و مقررات مربوطه و استفاده غير مجاز از نام نهاد به هر شكل و تحت هر عنواني غير قانوني تلقي و قابل پيگيرد قانوني است.
 
فصل دوم : مراحل،شرايط و مدارك لازم براي صدور مجوز تاسيس كتابخانه عمومي موضوع اين شيوه نامه
ماده10: شرايط مدير مسئول
10-1- تابعيت جمهوري اسلامي ايران. اعتقاد و التزام عملي به قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران
10-2- اعتقاد و التزام عملي به قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران.
10-3- سلامت بهداشتي و عدم اعتياد به هرگونه مواد مخدر
10-4- عدم سوءپيشينه كيفري.
10-5- داشتن حداقل 23 سال سن
10-6- داشتن حداقل مدرك تحصيلي كارداني(درموارد استثناء متناسب با شرايط اجتماعي و فرهنگي به تشخيص انجمن كتابخانه هاي عمومي منطقه مربوط ميشود.)
تبصره1: اقليتهاي ديني مصرح در قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران در صورت داشتن شرايط عمومي اين شيوه نامه و تاييديه رسمي از مراجع مذهبي خود مشمول اين شيوه نامه خواهند بود.
تبصره2: مدير مسئول كتابخانه موظف است هر دو ماه يكبار گزلرشي از فعاليتهاي كتابخانه و تحولات آن در قالب فرمهاي ارسالي نهاد و يا نرم افزارهاي مورد نظر دبيرخانه انجمن كتابخانه عمومي استان ذيربط ارائه نمايد و همكاري لازم ر با كارشناسان نهاد بعمل آورد.
 
ماده11- مدارك لازم:
11-1- ارائه درخواست كتبي شخص حقيقي يا بالاترين مقام اجرايي اشخاص حقوقي متقاضي – با رعايت ضوابط حاكم بر امضاي قراردادها و اسناد تعهدآور و اوراق بهادار به نهاد.
11-2- تصوير تمام صفحات شناسنامه و كارت ملي اشخاص حقيقي مؤسس و مدير مسؤول.
11-3- تصوير گواهي پايان خدمت نظام وظيفه يا معافيت دائم براي مؤسس و مدير مسئول(اشخاص حقيقي ذكور).
11-4- گواهي عدم سوء پيشينه كيفري مؤسس و مدير مسؤول.
11-5- تصوير آخرين مدرك تحصيلي مدير مسئول .
11-6- دو قطعه عكس 4Î3 پشت نويسي شده.
11-7- معرفي نامه مدير مسئول يا نماينده تام الاختيار توسط موسس.
11-8- تكميل پرسشنامه هاي مربوطه.
11-9- پاسخ استعلام مديريت حراست نهاد(يا نماينده اين واحد در هر استان).
11-10- تأييديه استحكام بنا و ساختمان كتابخانه عمومي مربوطه توسط نهاد يا ادارات كل كتابخانه هاي عمومي استان.
تبصره 1- ارائه مدارك احراز مجوز قانوني تأسيس،موضوع فعاليت شخص حقوقي و حدود اختيارات مقامات اجرايي براي اشخاص حقوقي براي بندهاي(11-3، 11-4، 11-5، 11-6) كفايت ميكند.
تبصره: در موارد استثناء براي اخذ مدارك مربوط به شخصيت هاي ديني، علمي و فرهنگي شناخته شده مانند مراجع معظم تقليد،اساتيدو فرهيختگان با توجه به شأن اجتماعي آنان و با نظر و تأييد انجمن كتابخانه هاي عمومي استان مربوطه ممكن مي باشد.
 
ماده12- مكان پيشنهادي مستنداً به اسناد رسمي مي­بايست در مالكيت متقاضي باشد و حداقل به مدت 5 سال از زمان انعقاد «موافقت نامه»، به كتابخانه عمومي اختصاص يابد .
تبصره _ تغييرات احتمالي در ساختار سازماني و اختيارات قانوني متقاضي نيز هيچگونه تأثيري در چگونگي فعاليت كتابخانه ، حقوق مكتسبه و اختيارات نهاد در مدت تعريف شده ،نخواهد داشت.
 
فصل سوم: شرايط فسخ توافقنامه و بطلان مجوزهاي صادر شده
 
ماده 13 _ در صورت مشاهده هرگونه تخلف توسط كارشناسان نهاد و با دريافت شكايت و گزارش ازاشخاص حقيقي و حقوقي و مقرون به صحت آن، مراتب جهت پاسخگويي به مدير مسؤول ابلاغ مي شود و وي مكلف به پاسخگويي است و چنانچه ظرف 15 روز از تاريخ ابلاغ پاسخ مستدل و جامع و مانع از مدير مسئول دريافت نشود ، اين امر به منزله قبول تخلفات تلقي و مبناي تصميم گيري واقع خواهد شد.
ماده 14 _ چنانچه فعاليت كتابخانه مطابق با شرايط مقرر در اين شيوه نامه و موافقنامه في مابين نباشد و گزارش بازديدهاي نظارتي و ارزيابي كارشناسان نهاد مبتني بر عدم رعايت تعهدات از سوي مؤسس و مدير مسؤول باشد ، سهميه كتاب، نشريه و هرگونه امتياز ناشي از مجوز صادره قطع مي­گردد . مؤسس و مدير مسؤول موظف هستند پس از ابلاغ اولين اخطار كتبي ظرف مدت 10 روز نسبت به رفع نقص و نارسايي هايي كه به آنها ابلاغ شده است اقدام نمايند. در صورت بي توجهي و استمرار روند مورد ايراد ، اخطار دوم ظرف 48 ساعت پس از انقضاي مدت اخطار اول ابلاغ مي شود. اگر مجدداً ظرف 10 روز، از اعمال نظرات اعلام شده امتناع نمايند نهاد مي تواند نسبت به فسخ موافقتنامه اقدام و ضوابط قانوني را اعمال نمايد.
ماده 15 _ پس از طي مراحل ياد شده و ابلاغ منع فعاليت توسط نهاد ، مدير مسؤول و مؤسس مكلف به تعليق فعاليتهاي خويش مي باشند.
تبصره- در صورت اعتراض ظرف مدت 10 روز از تاريخ ابلاغ منع فعاليت، مؤسس مي تواند دفاعيه مستند به دلايل و مدارك خود را كتباً به نهاد تحويل ، تا بصورت خارج از نوبت مورد رسيدگي قرار گيرد، و راي نهايي صادره قطعي تلقي و براي طرفين موافقت نامه لازم الاجرا مي باشد.
ماده16- طرفين موافقت نامه بايد موضوع فصل سوم اين شيوه نامه را به عنوان شرط ضمن عقد لازم و عقد خارج لازم قبول و خود را ملتزم به موازين آن دانسته و در متن موافقت نامه هاي مربوطه درج نمايند.
ماده 17ـ ابلاغ فسخ موافقنامه موجب بطلان مجوزهاي صادره و استرداد مواد و منابع ارسالي از نهاد و جبران خسارات ناشي از سرمايه گذاري و خدمات ارائه شده از سوي اين نهاد توسط مؤسس مي­باشد.
 
تبصره: برآورد ميزان خسارت طبق نظر هيأتي است كه تركيب آن بر حسب موضوع مورد بررسي، توسط دبير كل تعيين ميگردد.
ماده18- اين شيوه نامه در قالب 18 ماده و 9 تبصره و 45 بند در تاريخ 11/12/87 به تصويب هيأت امناي كتابخانه هاي عمومي كشور رسيد و از تاريخ تصويب لازم الاجرا بوده و كليه آيين نامه ها و مصوبات قبلي مغاير با اين شيوه نامه ملغي مي گردد.
 [PageVisit]